En Çok Okunanlar
Anasayfa » Mevzuattan Sorular » Gelirin Toplanmasına Dair Örnekler 2014

Gelirin Toplanmasına Dair Örnekler 2014

Örnek 1: Bay (Z), üç ayrı işverenden 2013 yılında ücret geliri elde etmiş olup, tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunmaktadır.

 

Birinci işverenden alınan ücret 25.000
İkinci işverenden alınan ücret 16.000
Üçüncü işverenden alınan ücret 10.000

 

Gelir Vergisi Kanunu’nun 86/1-b hükmü gereği birinci işverenden alınan ücret toplama dahil edilmeyecek olup, ikinci ve üçüncü işverenden alınan ücretlerin toplamı (16.000+10.000=) 26.000 TL, 26.000 TL’lik beyan sınırını aşmadığından beyanname verilmeyecektir.

 

Örnek 2: Bay (V)’nin 2013 yılında elde etmiş olduğu tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş gelirleri aşağıdaki gibidir.

 

Birinci işverenden alınan ücret 25.000
İkinci işverenden alınan ücret 15.000
İşyeri Kira Geliri (Brüt) 10.000

 

Gelir Vergisi Kanunu’nun 86/1-b hükmü gereği birinci işverenden sonraki işverenden alınan ücret olan 15.000 TL, 26.000 TL olan beyan sınırını aşmadığından beyan edilmez ve GVK 86/1-c hükmü gereğince toplamaya dahil edilmez. İşyeri kira geliri olan 10.000 TL, 26.000 TL olan beyan sınırını aşmadığından beyan edilmez ve dolayısıyla Mükellef (V) 2013 yılı gelirlerine ilişkin beyanname vermeyecektir.

 

Örnek 3: Bay (F) 2013 yılında tevkif suretiyle vergilendirilmemiş 30.000 TL ücret geliri ve kiraya verdiği işyerinden tevkif suretiyle vergilendirilmiş brüt 15.000 TL gayrimenkul sermaye iradı elde etmiştir. Gayrimenkul sermaye iradının safi tutarını belirlemede götürü gider usulünü seçmiştir.

 

GVK’nın 86/1-b hükmü tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri kapsamakta, tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirlerini kapsamamakta olduğundan aynı maddenin c fıkrasında belirtilen “vergiye tabi gelir toplamına” tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirleri de dahildir. Bu doğrultuda Bay (F)’nin vergiye tabi gelir toplamı (30.000 + 15.000=) 45.000’dir. Söz konusu toplam, 26.000 TL olan beyan sınırını aşmamış olsaydı 86/1-c hükmü gereği tevkif suretiyle vergilendirilmiş GMSİ beyan edilmeyecekti ancak vergiye tabi gelir toplamı beyan sınırını aştığı için 45.000 TL’nin tamamı beyannameye dahil edilecektir.

 

Bay (F)’nin 2013 yılı beyanı şöyle oluşacaktır;

 

Ücret Geliri 30.000
GMSİ 15.000
GMSİ – Götürü gider indirildikten sonra kalan (15.000 * %25= 3.750) (15.000-3.750=11.250) 11.250
Gelir Vergisi Matrahı 41.250

 

Örnek 4: Bay (H) 2013 yılında tevkif suretiyle vergilendirilmemiş 30.000 TL ücret geliri, tevkif suretiyle vergilendirilmiş başka bir işverenden 25.000 TL ücret geliri ve kiraya verdiği işyerinden tevkif suretiyle vergilendirilmiş brüt 15.000 TL gayrimenkul sermaye iradı elde etmiştir.

 

GVK 86/1-b hükmü tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri kapsamakta, tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirlerini kapsamamakta olduğundan Bay (H)’nin tevkif suretiyle vergilendirilmiş tek işverenden aldığı ücret için 86/1-b bendi gereği beyanname verilmez veya verilecek beyannameye dahil edilmez. Aynı maddenin c fıkrasında belirtilen “vergiye tabi gelir toplamı”na tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret gelirleri dahil, parantez içi hüküm gereği tevkif suretiyle vergilendirilen ücret gelirleri dahil değildir. Bu doğrultuda Bay (H)’nin vergiye tabi gelir toplamı (30.000 + 15.000=) 45.000 TL’dir. Söz konusu toplam 26.000 TL olan beyan sınırını aşmamış olsaydı 86/1-c hükmü gereği tevkif suretiyle vergilendirilmiş GMSİ beyan edilmeyecekti ancak vergiye tabi gelir toplamı beyan sınırını aştığı için 45.000 TL’nin tamamı beyannameye dahil edilecektir.

 

Örnek 5: T.C. Vatandaşı Bayan (Z), (X) ülkesi Konsolosluğunda görev yapmakta olup 2013 yılında 20.000 TL ücret geliri elde etmiştir. ((X) ülkesiyle ücret geliri istisnasına yönelik vergi anlaşması bulunmamakta ve aynı ülkede bulunan Türk Konsolosluğu çalışanlarının ücret geliri elde eden (X) ülkesi vatandaşları vergilendirilmektedir.) Ayrıca Bayan (Z) tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş olmak üzere bir işverenden 30.000 TL, başka bir işverenden 15.000 TL ücret geliri elde etmiştir.

 

Gelir Vergisi Kanunu’nun 16. maddesinde belirtilen muafiyetin şartlarından biride karşılıklılık esasıdır. Örnek olayda konsolosluğun bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunun o ülke uyruğuna tabi çalışanları vergilendirilmekte olduğundan karşılıklılık şartı yerine getirilmemiş olmaktadır ve dolayısıyla Bayan (Z)’nin (X) ülkesi konsolosluğundan aldığı ücret muafiyete konu değildir, vergilendirilecektir. Aynı kanunun 95’ inci maddesinin birinci fıkrasının iki numaralı bendinde “16. maddede yazılı istisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri”nin ücretleri hakkından tevkifat usulü cari olmaz hükmü yer almaktadır. Söz konusu ücret geliri üzerinden tevkifat yapılmadığından ve GVK’da tevkifata tabi bulunmayan ücretlerin beyannameye dahil edilmeyeceğine veya beyanname verilmeyeceğine dair bir hükümde bulunmadığından, GVK’nın 85. maddesindeki “… bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratlar için bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verilir…” hükmü doğrultusunda tutarı ne olursa olsun beyanname verilecektir. Dolayısıyla Bayan (Z), (X) ülkesi konsolosluğundan elde ettiği ücret geliri olan 20.000 TL için beyanname verecektir.

 

Bunun yanında birden fazla işverenden ücret alanlarla ilgili olarak GVK’nın 86/1-b hükmünün de göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Söz konusu hüküm gereği birden sonraki işverenlerden alınan ücretlerinin toplamı 15.000 TL’dir. (Tevkif suretiyle vergilendirilmeyen ücret gelirleri 86/1-b hükmü dışındadır) 15.000 TL, 26.000 TL olan beyan sınırını aşmadığından tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretlerinin beyannameye dahil edilmesi gerekmemektedir. Bu durumda mükellef Bayan (Z), sadece tevkif suretiyle vergilendirilmemiş ücret geliri olan 20.000 TL’yi beyan edecektir.

 

Örnek 6: Bay (C), 2013 yılında gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai faaliyetinden 5.000 TL, mesken olarak kiraya verdiği gayrimenkulünden 10.000 TL ve işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulünden (tevkif suretiyle vergilendirilmiş) 13.000 TL (brüt) gelir elde etmiştir.(GMSİ için götürü gider usulü mükellef tarafından uygulanmaktadır.)

86/1-a bendi gereği gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazançlar beyan edilmez ve verilen beyannameye dahil edilmez. Ayrıca 86/1-c bendinin parantez içi hükmü gereği “vergiye tabi gelir toplamı”na dahil edilmez.

 

Mesken olarak kiraya verilen gayrimenkulden elde edilen irat üzerinden tevkifat yapılmadığından beyanname verilip verilmeyeceği, GVK 21. maddesindeki 3.200 TL’lik istisnanın aşılmasına bağlıdır. Bay (C) 21. maddedeki şartları taşıdığından (mesken olarak kiraya verme, ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olmama) söz konusu istisna indirildikten sonra kalan (10.000 – 3.200 =) 6.800 TL, götürü gider uygulaması sonucunda (6.800 * % 75 =) 5.100 TL için beyanname verilecektir.

 

Tevkif suretiyle vergilendirilmiş işyeri kira gelirinin beyannameye dahil edilip edilmeyeceği 86/1-c bendi doğrultusunda belirlenecektir. 86/1-c bendinde, a bendinde belirtilenlerin vergiye tabi gelir toplamına dahil olmadığı belirtilmektedir. Bu nedenle gerçek usulde vergilendirilmeyen zirai kazanç olan 5.000 TL ve GMSİ’nın istisna hadleri içinde kalan 3.200 TL’si “vergiye tabi gelir toplamına” dahil edilmeyecektir. Dolayısıyla Bay (C)’nin vergiye tabi gelir toplamı (6.800 + 13.000=) 19.800 TL’dir. Bu gelir beyan sınırı olan 26.000 TL’yi aşmadığından tevkif suretiyle vergilendirilen 13.000 TL’lik GMSİ verilecek beyannameye dahil edilmez.

 

Örnek 7: Bayan (J) 2013 yılında serbest meslek faaliyetinden 8.000 TL kazanç elde etmiştir. Ayrıca konut olarak kiraya verdiği gayrimenkulünden 5.500 TL, işyeri olarak kiraya verdiği ve tevkifat yapılmış gayrimenkulünden 7.200 TL (net) irat elde etmiştir.(GMSİ için götürü gider yöntemi kabul edilmiştir.)

 

GVK’nın 85. maddesine göre serbest meslek erbabı mesleki faaliyetlerinden kazanç elde etmemiş olsa bile yıllık beyanname verecektir. Dolayısıyla her halükarda 8.000 TL’lik serbest meslek kazancı beyan edilecektir.

 

Konut kira geliri tevkif suretiyle vergilendirilmemektedir. GVK 21. madde gereğince mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmeye mecbur olanlar 3.200 TL’lik istisnadan da yararlanamayacağı için 5.500 TL’nin tamamı beyannameye dahil edilecektir. Götürü/gerçek gider indirimi yapılmaz.

Tevkif suretiyle vergilendirilmiş işyeri kira gelirinin beyan edilip edilmeyeceği “vergiye tabi gelir toplamının” 26.000 TL’yi aşıp aşmadığına göre belirlenecektir. Buna göre vergiye tabi gelir toplamı;

 

– SMK                                    8.000

– Konut Kira Geliri                            5.500 (istisnadan yararlanamadığından tamamı)

– İşyeri Kira Gelir (Brüt)                    9.000 (7.200/0,8)

Toplam                       22.500

 

Vergiye tabi gelir toplamı 103. maddede yazılı tarifenin ikinci dilimini aşmadığından tevkif suretiyle vergilendirilen GMSİ beyan edilmeyecektir. Dolayısıyla Bayan (J) toplam 13.500 TL (8.000+5.500) gelirini beyannameye dahil edecektir.

 

Örnek 8: Yazar Bay (K) yazmış olduğu kitabın telif hakkını 2013 yılında satarak 40.000 TL (brüt) gelir elde etmiştir. Ayrıca yine 2013 yılında sahip olduğu gayrimenkulü mesken olarak kiraya vermesi karşılığında 10.000 TL gelir elde etmiştir.

 

GVK’na göre serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır. Bu tanımlamaya göre Bay (K)’nin telif hakkı satışından elde ettiği kazanç serbest meslek kazancıdır. Ancak aynı kanunun 18. maddesi gereği telif kazancının müellifi tarafından satışından elde edilen kazancın tamamı GV’den istisnadır. GVK’nın 86/1-a bendi gereğince kazanç ve iratların istisna hadleri içinde kalan kısmı için beyanname verilmeyeceğinden Bay (K) serbest meslek kazancı nedeniyle beyanname vermeyecektir.

 

Bay (K), sahip olduğu gayrimenkulü mesken olarak kiraya vermesi karşılığında elde ettiği irat için GVK 21. maddesinde belirtilen 3.200 TL’lik istisna uygulanabilecektir. Çünkü söz konusu maddeye göre ticari zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirmeye mecbur olanlar bu istisnadan yararlanamayacakken, Bay (K)’nın serbest meslek kazancını yukarıda açıklandığı üzere yıllık beyanname ile beyan etme zorunluluğu yoktur. Dolayısıyla Bay (K) (10.000 – 3.200=) 6.800 TL’lik GMSİ’nı beyan etmek zorundadır.

 

Örnek 9: Dar mükellefiyete tabi Bay (L) 2013 yılında Türkiye’de birinci işverenden 30.000 TL, ikinci işverenden 20.000 TL ve üçüncü işverenden 5.000 TL ücret geliri elde etmiş olup tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiştir.

 

GVK’nın 86/2 bendi gereği tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücret gelirleri için kaç işverenden alınırsa alınsın, tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilmeyeceğinden Bay (L) 2013 yılı için yıllık beyanname vermeyecektir.

 

Örnek 10: Bay (N) 2013 yılında mevduat faizi olarak 20.000 TL, repo geliri olarak 17.000 TL ve bir katılım bankası tarafından kar zarar hesabı karşılığında 25.000 TL kar payı elde etmiş, bunların yanında gayrimenkulünü kiraya vermesi karşılığında tevkif suretiyle vergilendirilmiş 20.000 TL GMSİ elde etmiştir.

 

Mevduat faizi, repo kazancı ve katılım bankası tarafından kar zarar hesabı karşılığında elde edilen kar payı, GVK geçici 67. madde kapsamında tevkifata tabi olup aynı madde hükmüne göre beyan edilmez. Ayrıca söz konusu gelirler 86/1-c hükmündeki “vergiye tabi gelir toplamı”‘nda dikkate alınmaz. Dolayısıyla tevkif suretiyle vergilendirilmiş GMSİ, 26.000 TL olan beyan sınırını aşmadığından bu gelir içinde beyanname verilmeyecektir. Sonuç olarak Bay (N) 2013 yılı gelirleri için beyanname vermeyecektir.

 

Örnek 11: Bay (P)’nin 2013 yılında elde ettiği gelirler aşağıdaki gibidir.

 

-İşyeri kira geliri (tevkif suretiyle vergilendirilmiş) 12.000 TL

-Tam mükellef (Z) A.Ş.’nin 1998 dönemi kazancının dağıtılmasından elde edilen kar payı 23.000 TL

 

-Tam mükellef (Z) A.Ş.’nin 2010 dönemi kazancının dağıtılmasından elde edilen kar payı 20.000 TL

 

GVK’nın geçici 62. maddesinin birinci fıkrasının a bendi gereği 1998 ve önceki dönemlere ilişkin elde edilen kazançlar aynı maddenin ikinci bendi gereği Gelir Vergisinden istisnadır. Dolayısıyla 23.000 TL için beyanname verilmez veya verilecek beyannameye dahil edilmez. (Z) A.Ş.’nin 2010 yılı kazancının dağıtılmasından elde edilen kar payının GVK 22. maddesi gereğince yarısı istisnadır. Bu durumda Bay (P)’nin 86/1-c hükmüne göre vergiye tabi gelir toplamı (12.000 + (20.000 /2)=) 22.000 TL olmakta ve tutarda 103. maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmadığından beyanname verme zorunluluğu bulunmamaktadır.

 

Örnek 12: Bayan (R)’nin 2013 yılında elde ettiği gelirler aşağıdaki gibidir.

 

-Ticari bilanço karı                                                                                        13.000 TL

-Repo kazancı (işletme fonlarının değerlendirilmesinden) (net)                   6.000 TL

(900 TL tevkifat yapılmıştır.) (bilanço karı ile ilişkilendirilmemiş)

-Şahsi tasarruflarından elde ettiği mevduat faizi                                          24.000 TL

-Şahsi tasarruflarından elde ettiği Tam mükellef (Y) A.Ş.’nin 2010 yılı kar payı (net)       12.750 TL

 

Ticari faaliyetten elde edilen kazanç her halükarda beyan edilecektir. Bunun yanında işletme fonlarının değerlendirilmesinden elde edilen repo kazancı üzerenden GVK’nın geçici 67. maddesine göre tevkifat yapılmış olsa da söz konusu kazanç MSİ değil ticari kazançtır ve bilanço karına ilavesi gerekmektedir.

 

Şahsi tasarrufundan elde ettiği mevduat faizi geçici 67. madde kapsamında olup, beyannameye dahil edilmeyecektir. Şahsi tasarrufundan elde ettiği kar payı önce brüte tamamlanmalıdır, kar payının brütü (12.750 / 0,85=) 15.000 TL’dir. Bu kazancın GVK 22. maddesi gereğince yarısı istisnadır. Kalan 7.500 TL’nin beyanı vergiye tabi gelir toplamının 26.000 TL’yi aşmasına bağlıdır.

 

Ticari kazanç (13.000 + 6.900)                      19.900 TL

Kar Payı                                                            7.500 TL

Vergiye Tabi Gelir Toplamı                27.400 TL

 

Beyan sınırı aşıldığından yukarıdaki iki gelir beyan edilecektir. Bunun yanında repo kazancı üzerinden tevkif edilen 900 TL (geçici 67/7 ve 121. maddeler) ve kar payı üzerinden yapılan tevkifatın tamamı olan 2.250 TL hesaplanan vergiden mahsup edilecektir.

Örnek 13: Bayan (S) 2013 yılında, doktorluk faaliyetinden 16.000 TL gelir elde etmiştir. Ayrıca işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulden 10.000 TL (brüt) gelir elde etmiştir. Söz konusu gayrimenkulü 2013 yılında 150.000 TL’ye almıştır. Söz konusu gayrimenkulün 2013 yılı sigorta bedeli olarak 3.000 TL ödemiştir. Bayan (S) gayrimenkulünü banka kredisiyle almış olup söz konusu kredi nedeniyle 2013 yılında 8.000 TL faiz ödemiştir. Bayan (S) GMSİ için gerçek gider usulünü seçmiştir.

 

GVK 85. maddesine göre serbest meslek kazancı her halükarda beyan edilecektir. Tevkif suretiyle vergilendirilmiş GMSİ’nın beyanı, 86/1-c hükmüne göre vergiye tabi gelir toplamına bağlıdır. (16.000 + 10.000=) 26.000 TL beyan sınırını aştığından bütün gelirler beyan edilecektir.

 

Bayan (S) gerçek gider usulünü seçmiştir. Gayrimenkul için yapılan giderler toplandığında;

  • Söz konusu gayrimenkul konut olarak kiraya verilmediği için iktisap bedelinin %5’turarında gider indirilemeyecektir.
  • Sigorta bedeli 3.000 TL,
  • Kredi faizi     8.000 TL,

 

Giderler toplamı 11.000 TL’dir. (11.000-10.000=) 1.000 TL gider fazlalığı oluşmuştur. GVK 88. maddesi gereği diğer kazançlardan indirilebilir. (gider fazlalığı olduğu için)

Bayan (S)’nin beyanı;

Serbest meslek kazancı                      16.000 TL

GMSİ                                                 -1.000 TL

Vergiye Tabi Gelir                             15.000 TL

Hesaplanan Gelir Vergisi                   2.465 TL

Mahsup (tevkifat GMSİ)                    2.000 TL

Ödenmesi Gereken Gelir Vergisi         465 TL

 

Örnek 14: Bay (T) 2013 yılında yurt dışında bulunan sosyal güvenlik kurumundan 25.000 TL emekli maaşı almıştır, sahip olduğu gayrimenkulü mesken olarak kiraya vermesi karşılığında 12.200 TL GMSİ elde etmiştir. GMSİ’nda gerçek gider usulünü seçmiş olup, oturduğu ev için 2013 yılında 10.000 TL kira ödemiştir. Ayrıca sahip olduğu bir gayrimenkulü işyeri olarak kiraya vermiş, (basit usulde gelir vergisi mükellefine) karşılığında 1.000 TL GMSİ elde etmiştir. Bay (T) 2011 yılının Mart ayında 130.000 TL’ye iktisap ettiği kooperatif hisselerini 2013 yılı Temmuz ayında 148.000 TL’ye elden çıkarmıştır. Yurt dışındaki bir bankadan 500 TL faiz geliri elde etmiştir.

 

Yurt dışında bulunan sosyal güvenlik kurumundan alınan emekli maaşı GVK 23/13’e göre istisnadır. Söz konusu gelirin üzerinden Türkiye’de herhangi bir tevkifat yapılmamış olsa da, aynı kanunun 86/1-a bendi gereği beyanname verilmez ve verilecek beyannameye dahil edilmez.

 

Bay (T)’nin konut kira geliri, istisna olan 3.200 TL’yi aştığından beyan edilmesi gerekmektedir. (12.200,00 – 3.200=) 9.000 TL’den gerçek gider olan 10.000 TL’den istisnaya isabet eden tutar dışında kalan ((9.000/12.200) * 10.000=) 7.377 TL’si indirildiğinde kalan (9.000 – 7.377=) 1.623 TL GMSİ olarak beyan edilecektir.

 

Kooperatif hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar GVK’nın 80/4 hükmü gereği değer artış kazancıdır. Kazancın tespiti için aynı kanunun mük. 81. maddesine göre endeksleme yapılması gerekmektedir. Ancak iktisap tarihi 01.01.2006 tarihinden sonra olduğu için endeksleme yapılabilmesi için artış oranının %10 ve üzerinde olması gerekmektedir. İktisap tarihinden önceki ayın ÜFE endeksi 187,69 elden çıkarma tarihinden önceki ayın ÜFE endeksi 214,43’tür.

 

Buna göre; (214,43 / 187,69) = %14,247 artış oranı vardır.

 

Maliyet endekslemesi yapıldığında (130.000 * 1,14247=) 148.521 TL maliyet bulunmaktadır.

 

Bu durumda elden çıkarma sonucunda elde edilen kazanç (148.000 – 148.521=) -521 TL’dir.

 

Kooperatif hisselerinin satışından zarar edilmiştir. GVK 88. maddeye göre diğer kazanç ve iratlardan doğan zararlar diğer kaynaklardan doğan kazanç ve iratlardan mahsup edilemez. Dolayısıyla beyannameye zarar olarak dahil edilemeyecektir.

 

Bay (T)’nin, tevkif suretiyle vergilendirilmemiş GMSİ ile tevkif suretiyle vergilendirilmemiş MSİ toplamı (1.000 + 500=) 1.500 TL, GVK 86/1-d bendinde belirtilen beyan sınırını (1.390 TL) aştığından tamamı beyan edilecektir.

 

Örnek 15: Bay (A) 2013 yılında ticari faaliyetinden 34.000 TL gelir elde etmiştir. 2013 yılında ticari işletmesine verdiği borç nedeniyle 10.000 TL faiz tahsil etmiştir. Bay (A)’nın 25 yaşındaki kızı Bayan (B), işletmeye verdiği borç nedeniyle 4.000 TL faiz tahsil etmiştir. (Faizler ticari kazancın hesaplanmasında gider olarak dikkate alınmıştır)

 

Bay (A) 01.12.2008 tarihinde 100.000 TL’ye satın aldığı şahsına ait işyerinin tamamını ticari faaliyetinde kullanmıştır. Söz konusu işyerini 01.04.2013 tarihinde 180.000 TL’ye satmıştır. (Kasım/2008 ÜFE 162,03 – Mart /2013 ÜFE 210,33)

 

Bay (A) ticari faaliyetinden ayrı olarak 01.05.2013 tarihinde kurulan (S) A.Ş.’ne, 01.03.2007 tarihinde 200.000 TL’ye satın aldığı binayı sermaye olarak koyarak ortak olmuştur. Ortaklık karşılığında nominal bedeli 10 TL olan 30.000 adet hisse senedi alınmıştır. Söz konusu hisse senetlerinin 01.05.2013 tarihindeki borsa değeri 11 TL’dir. Söz konusu binanın 01.05.2013 tarihindeki vergi değeri 250.000 TL’dir. (Şubat/2007 ÜFE 137,68 – Nisan / 2013 ÜFE 209,26)

 

Bay (A) 2013 yılında gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan bir vakfa 12.000 TL değerinde yakacak maddesi bağışlamıştır.

 

GVK’nın 85. maddesine göre ticari kazanç her hâlükârda beyan edilecektir. Aynı kanunun 41/4. maddesinde; “Teşebbüs sahibinin, eşinin ve küçük çocuklarının işletmede cari hesap veya diğer şekillerdeki alacakları üzerine yürütülecek faizler” gider olarak indirilmez hükmü yer almaktadır. Bu hüküm gereği Bay (A)’ya ödenen faiz kanunen kabul edilmeyen gider iken 25 yaşındaki Bay (A)’nın kızı Bayan (B)’ye ödenen faiz kanunen kabul edilebilir. Bu nedenle ticari kazanca 10.000 TL kanunen kabul edilmeyen giderin ilave edilmesi gerekmektedir.

 

Bay (A)’nın elde ettiği faiz geliri GVK’nın 75/6 hükmü gereği menkul sermaye iradıdır. Aynı kanunun 86/1-d hükmü gereği 1.390 TL’yi aştığından gelir vergisi beyannamesine dahil edilmelidir.

 

Vergi Usul Kanunu’nun 187. maddesi gereğince ferdi teşebbüslerde mükellefin sahip olduğu binalar değerlerinin tamamı üzerinden envantere dahil edilmek zorundadır. Dolayısıyla GVK’nın mükerer 80. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince Bay (A)’nın şahsına ait işyerinin elden çıkarılmasından elde edilen kazanç değer artış kazancı değil ticari kazanç olarak değerlendirilir. Ticari kazanç olarak değerlendirilecek olan (180.000 – 100.000=) 80.000 TL, değer artış kazançlarına uygulanan endeksleme ve istisna hükümleri uygulanmadan ticari kazanca ilave edilmelidir.

 

GVK’nın mükerrer 80. maddesinin iki numaralı fıkrası gereği gayrimenkullerin ticari şirkete sermaye olarak konulması elden çıkarma olarak tanımlanmıştır. GVK’nın 70/1 maddesinde yazılı binaların iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılması aynı kanunun mük. 80/1-6 maddesi gereği değer artış kazancı olarak değerlendirilmiştir. Ancak mük. 80/1-6 maddesi, 01.01.2007 tarihinde yürürlüğe giren 5615 sayılı kanunla değişmeden önceki hali söz konusu sürenin dört yıl olduğu hükmünü barındırmaktadır. Dolayısıyla bu tarihten önce iktisap edilen 70. maddenin 1, 2, 4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı malların elden çıkarılmasından elde edilen kazancın değer artış kazancı sayılabilmesi için dört yıldan önce elden çıkarılmış olması gerekmektedir. Bay (A) söz konusu binayı altı yıl iki ay sonra elden çıkardığı için değer artış kazancı olarak vergilendirilemeyecektir.

 

GVK’nın 89/6 maddesi gereğince gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan yakacak maddelerinin maliyet bedeli olan 12.000 TL’nin tamamı beyan edilecek gelirden indirilebilecektir.

 

 

Ticari kazanç                                      34.000

Ticari kazanca ilave                           90.000

K.K.E.G                          10.000

Gayrimenkul satış geliri 80.000

MSİ (Alacak Faizi)                            10.000

Beyana tabi gelir toplamı                   134.000

Bağış ve yardım indirimi                   12.000

Vergiye tabi kazanç toplamı  122.000

 

Örnek 16: Bay (B) tarım ürünleri ticareti ile uğraşmakta olup 2013 takvim yılında 145.000 TL ticari kazanç elde etmiştir. Söz konusu kazancın 35.000 TL’si 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin alım satımından elde edilmiştir. Ayrıca söz konusu ticari kazanca, 2013 yılında yurt dışı şubesinden elde ettiği ve 15.06.2013 tarihinde Türkiye’ye transfer ettiği 40.000 TL şube kazancıda dahildir.

 

Bay (B) 2013 yılında İl Özel İdaresi tarafından yaptırılan 40 yatak kapasiteli çocuk yuvası inşası için 20.000 TL makbuz karşılığı nakdi bağışta bulunmuştur.

 

GVK 85. maddesine göre ticari kazanç her hâlükârda beyan edilecektir. Aynı kanunun geçici 76. maddesi gereği 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar 2014 yılına kadar gelir vergisinden istisna edilmiştir. Bu nedenle ticari kazancın içinden istisnaya isabet eden 35.000 TL’lik kısmın beyannamede indirilmesi gerekmektedir.

 

5811 sayılı Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanuna 5917 sayılı kanun 46. maddesiyle eklenen geçici maddesinin c bendi; “Yurt dışında bulunan işyeri ve daimi temsilcileri aracılığıyla elde ettikleri ticari kazançları, 28.02.2011(6111 sayılı kanunun 3. maddesinin 5. fıkrasına göre bu süre 01.05.2011 tarihine kadar uzatılmıştır) tarihine kadar Türkiye’ye transfer edilmesi kaydıyla gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır.” hükmünü barındırmaktadır. Dolayısıyla Bay (B)’nin 40.000 TL olan yurt dışı şube kazancının beyan edilmesi gerekmektedir.

 

GVK’nın “Diğer İndirimler” başlıklı 89. maddesinin beşinci bendi; “Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdî ve aynî bağış ve yardımların tamamı.” hükmünü içermektedir. Bu hükümde dikkat edilmesi gereken yatak kapasitesi şartının sadece öğrenci yurtları için geçerli olduğudur. Dolayısıyla Bay (B)’nin, İl Özel İdaresi tarafından 40 yatak kapasiteli çocuk yuvası inşası için yaptığı bağışın tamamı beyannamede indirim konusu yapılabilecektir.

 

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda Bay (B)’nin 2013 yılı Gelir Vergisi Beyanı aşağıdaki şekilde oluşacaktır.

 

Ticari kazanç                                      145.000

Beyana tabi gelir toplamı                   145.000

5300 Sayılı TÜLDK İstisnası            (35.000)

Bağış ve yardım indirimi                   (20.000)

Vergiye tabi kazanç toplamı  90.000

Örnek 17: Bayan (B), 2013 yılında konut olarak kiraya verdiği dairesinden 95.000 TL kira geliri elde etmiştir.

Bayan (B)’nin elde ettiği kira geliri (95.000 TL), 2013 yılı bakımından Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (94.000 TL) aştığından elde edilen kira geliri için istisna uygulanmayacaktır.

Örnek 18: Bay (C), 2013 yılında, konut olarak kiraya verdiği dairesinden 4.000 TL kira geliri, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş 16.000 TL işyeri kira geliri ve 75.000 TL ücret geliri elde etmiştir.

Elde edilen gelir toplamı olan (4.000+16.000+75.000) 95.000 TL, 2013 yılı bakımından Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (94.000 TL) aşması nedeniyle, 4.000 TL’lik konut kira geliri bakımından istisna uygulanması söz konusu olmayacaktır.

Örnek 19: Bay (F), 2013 yılında, konut olarak kiraya verdiği dairesinden 5.000 TL kira geliri, ortağı olduğu anonim şirketten tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş 90.000 TL kar payı elde etmiştir.

Her ne kadar anonim şirketlerden elde edilen kar payının yarısı Gelir Vergisi Kanununun 22 nci maddesine göre gelir vergisinden istisna olsa da, bu tutarın tamamı mesken kira gelirinin istisnadan yararlanıp yararlanmayacağına yönelik tutarın tespitinde dikkate alınacaktır. Buna göre elde edilen gelir toplamı olan (90.000 + 5.000) 95.000 TL, 2013 yılı için Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan tarifenin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (94.000 TL) aşması nedeniyle, 5.000 TL’lik konut kira geliri için istisna uygulanması söz konusu olmayacaktır.

Örnek 20: Basit usul mükellefi Bay (A)’nın 2013 yılı gelirleri aşağıdaki gibi olup, ücret gelirleri ile işyeri kira geliri tevkif suretiyle vergilendirilmiştir.

Birinci işverenden alınan ücret 200.000 TL
İkinci işverenden alınan ücret 24.000 TL
İşyeri kira geliri 24.000 TL
Basit usulde elde edilen ticari kazanç 500 TL

Gelirin, tevkif suretiyle vergilendirilmiş birden fazla işverenden alınan ücret gelirleri ile işyeri kira geliri ve basit usulde elde edilen ticari kazançtan oluşması nedeniyle Kanunun 86/1-c maddesi uyarınca vergiye tabi gelirin hesabında dikkate alınan basit usulde elde edilen ticari kazanç ve işyeri kira geliri toplamı olan (24.000+500) 24.500 TL, 2013 yılı için geçerli olan 26.000 TL’lik beyan haddini aşmadığı için işyeri kira geliri ile ücret gelirleri beyan edilmeyecektir.

86/1-c maddesi uyarınca vergiye tabi gelir tutarının belirlenmesinde, birden sonraki işverenden alınan ücretin 103 üncü maddenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması nedeniyle bu unsur dikkate alınmamış, ayrıca işyeri kira geliri ile basit usulde elde edilen ticari kazanç tutarı dikkate alınarak hesaplanan vergiye tabi gelir tutarının ilgili yıl beyan haddini aşmaması nedeniyle zikredilen madde hükmü uyarınca iş yeri kira geliri de beyannameye dahil edilmemiştir. Dolayısıyla, beyan edilecek gelir sadece basit usulde elde edilen 500 TL’lik ticari kazanç olacaktır.

Örnek 21: Bay (A)’nın 2013 yılı gelirleri aşağıdaki gibi olup, ücret gelirleri tevkif suretiyle vergilendirilmiştir. Mükellef, sahip olduğu işyerlerini basit usule tabi mükelleflere kiraya verdiğinden, kira gelirleri üzerinden tevkifat yapılmamıştır.

Birinci işverenden alınan ücret 200.000 TL
İkinci işverenden alınan ücret 24.000 TL
İşyeri kira geliri 24.000 TL

Tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan 24.000 TL’lik işyeri kira geliri, anılan Kanunun 86/1-d maddesi uyarınca, belirlenen beyan haddini (2013 yılı için 1.390 TL) aşması nedeniyle beyan edilecektir.

86/1-c maddesi uyarınca vergiye tabi gelir tutarının belirlenmesinde, birden sonraki işverenden alınan ücretin 103 üncü maddenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması nedeniyle bu unsur dikkate alınmamıştır. Dolayısıyla vergiye tabi gelir tutarı 103 üncü maddenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması nedeniyle, sadece tevkifata ve istisna uygulamasına konu olmayan işyeri kira geliri beyan edilecektir.

Örnek 22: Bayan (S)’nin 2013 yılı gelirleri aşağıdaki gibidir.

Ticari kazanç 40.000 TL
Diğer kazanç ve iratlar (zarar) – 10.000 TL

Diğer kazanç ve iratlardan doğan zararın anılan Kanunun 88 inci maddesi uyarınca diğer gelir unsurlarından elde edilen kazanç ve iratlardan mahsubu mümkün olmadığından Bayan (S), 40.000 TL’lik ticari kazancının tamamını beyan edecektir.

Örnek 23: Bayan (V), 2013 yılında 3.500 TL alacak faizi ile tam mükellef bir kurumdan tevkif suretiyle vergilendirilmiş 46.000 TL kar payı elde etmiştir.

Alacak faizi tutarının tamamı, GVK’nın 86/1-d maddesine göre kesinti ve istisna uygulamasına tabi olmayan gelirler için geçerli olan beyan haddini (2013 yılı için 1.390 TL) aşması nedeniyle beyan edilecektir. Tam mükellef bir kurumdan elde edilen tevkif suretiyle vergilendirilmiş kar payının yarısı gelir vergisinden istisna olduğundan, kalan tutar 23.000 TL tek başına beyan haddini aşmasa dahi, vergiye tabi gelir toplamı olan (23.000+3.500) 26.500 TL, 2013 yılı için geçerli olan 26.000 TL’lik beyan haddini geçmesi nedeniyle kar payı ve alacak faizinin tamamı (49.500 TL) beyannameye dahil edilecektir. Kar payları için öngörülen istisna tutarı beyanname üzerinde düşülecek olup, vergiye tabi gelirin (matrah) hesabında istisna düşüldükten sonra kalan tutar dikkate alınacaktır.

Örnek 24: Bay (A), 2013 yılı içinde (ABC) A.Ş.’ye arızi olarak yapmış olduğu müşavirlik hizmeti nedeniyle 100.000 TL gelir elde etmiş olup, elde edilen gelir üzerinden şirket tarafından % 20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmıştır.

Gelir vergisi kanununun 86/1-a maddesi hükmü uyarınca, elde edilmiş olan 100.000 TL’lik gelir, 2013 yılı için geçerli olan 21.000 TL istisna tutarının üzerinde olması nedeniyle, anılan gelire ilişkin beyanname verilecektir. Beyannameye dahil edilecek tutar, istisnayı aşan kısım olacağından (100.000-21.000) 79.000 TL beyan edilecek olup, beyan edilen gelir üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, (ABC) A.Ş. tarafından tevkif edilmiş olan verginin beyan edilen gelire isabet eden tutarı olan (79.000x%20) 15.800 TL mahsup edilebilecektir.

Bir önceki yazımız olan VUK Sorularının Cevap Anahtarı başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Benzer Yazılar

Bir yorum

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

* Üstteki Kodu Kopyalayın *

* Buraya Yapıştırın *

Önceki yazıyı okuyun:
1. Derece Usulsüzlük Fiilleri Nelerdir

Usulsüzlük fiili re'sen takdiri gerektirirse, cezalar iki kat olarak kesilir. 1. (Değişik : 4/12/1985 - 3239/25 md.) Vergi ve harç...

Kapat